Category Archives: อยุธยา (บทความ)

มรดกโลก “พลาสติก” ที่อยุธยา รสนิยมที่ไร้สุนทรี รศ.วิสุทธิ์  ภิญโญวาณิชกะ มติชนรายวัน ปีที่ 18 ฉบับที่ 6450  วันจันทร์ที่ 6  พฤศจิกายน 2538 ในปัจจุบันการนำพลาสติกมาใช้สร้างสรรค์สิ่งต่าง ๆ นั้นได้รับความนิยมสูงขึ้นเป็นอันมาก ทั้งนี้เพราะคุณสมบัติของพลาสติกมีค่อนข้างสูงสามารถนำมาใช้ได้อย่างกว้างขวาง เช่น ทำเครื่องใช้ เครื่องประดับตกแต่ง และเครื่องเรือน เป็นต้น แต่อย่างไรก็ตาม พลาสติกนั้นถึงแม้จะมีคุณสมบัติค่อนข้างสูง แต่มีคุณค่าค่อนข้างต่ำ เมื่อเทียบกับวัสดุชนิดอื่น เช่น จานที่ทำด้วยดิน ( จาน กระเบื้อง ) ย่อมมีคุณค่าสูงกว่าจากที่ทำด้วยพลาสติก เป็นต้น จึงอาจกล่าวได้ว่า คุณค่าของวัสดุนั้นมีความสำคัญไม่น้อยกว่าคุณสมบัติของวัสดุ ดังนั้นการสร้างสรรค์สิ่งต่าง ๆ … Continue reading →

Share on Facebook

เจดีย์อนุสรณ์การทำยุทธหัตถี ปี พ.ศ. 2135 อยู่ที่ไหน รศ.วิสุทธิ์  ภิญโญวาณิชกะ สยามอารยะ ปีที่ 2 ฉบับที่ 8 มิถุนายน 2537 : 4 – 6 จากบทความเรื่อง “เจดีย์ยุทธหัตถีอยู่ที่อยุธยาไม่ใช่สุพรรณบุรี” โดยเทพมนตรี ลิมปพยอม ในสยามอารยะ ปีที่ 2 ฉบับที่ 13 ประจำเดือนมกราคม 2537 นั้น กล่าวได้ว่าเป็นการทำหน้าที่อย่างกล้าหาญในฐานะของนักประวัติศาสตร์คนหนึ่ง โดยการนำเสนอข้อมูล ที่ยืนยันถึงความจริงที่อาจถูกมองข้าม หรือปล่อยปะละเลยขาดความใส่ใจที่จะพิสูจน์ เพราะมักจะคิดกันว่า สิ่งเดิมที่ปรากฎอยู่จนกลายเป็นความเชื่อ ทางวิชาการนั้นแม้จะมีข้อมูลใหม่ ซึ่งอาจจะมีหลักฐานข้อเท็จจริงที่สามารถสนับสนุนอ้างอิงได้ ก็เสียเวลาเปล่าที่จะนำเสนอ เพราะจะไม่เกิดประโยชน์อะไร … Continue reading →

Share on Facebook

วัดขุนแสน อยุธยา : วัดต้นตระกูลราชวงศ์จักรี รศ.วิสุทธิ์  ภิญโญวาณิชกะ นสพ. แนวหน้ารายวัน ในช่วงนี้นอกจากปรากฏข่าวว่าองค์การยูเนสโกจะปลดกรุงศรีอยุธยาออกจากมรดกโลก และข่าวการบุกรุกทำลายโบราณสถาน สถานที่ทางประวัติศาสตร์และแหล่งโบราณคดีในจังหวัดพระนครศรีอยุธยา ค่อนข้างจะมากแล้วยังมีข่าวว่า เจดีย์ใหญ่ซึ่งเป็นเจดีย์ประธานของวัดขุนแสนที่ตั้งอยู่กลางที่ชุมชนตลาดหัวรอ ซึ่งมีสภาพชำรุดทรุดโทรมมาก พร้อมที่จะพังลงมาเมื่อไรก็ได้จนเป็นที่เกรงกันว่า หากพังทลายลงมาแล้ว นอกจากจะสูญเสียชีวิตและทรัพย์สินของราษฏรที่อาศัยอยู่โดยรอบเจดีย์แล้ว สมบัติอันมีค่าทางประวัติศาสตร์จะพลอยถูกทำลายลงไปด้วย วัดขุนแสนเป็นวัดร้างตั้งอยู่ที่ตำบลหัวรอ อำเภอพระนครศรีอยุธยา จังหวัดพระนครศรีอยุธยา วัดนี้กรมศิลปากรได้ขึ้นทะเบียนเป็นโบราณสถานแล้ว โดยประกาศในราชกิจจานุเบกษา เล่มที่ 58 ตอนที่ 16 วันที่ 16 มีนาคม 2484 ปัจจุบันปรากฏเนินโบราณสถานที่มีเจดีย์ทรงระฆังขนาดใหญ่ตั้งอยู่ 1 องค์ ซากผนังอาคาร 1 แห่ง และพระพุทธรูปหินทรายที่ชำรุดมาก จำนวน 2 … Continue reading →

Share on Facebook

วัดโคกแสง : สถานที่หลบภัยของเจ้าฟ้าธรรมธิเบศร์ รศ.วิสุทธิ์ ภิญโญวาณิชกะ สยามอารยะ ปีที่ 3 ฉบับที่ 26 มีนาคม 2538 : 104 – 108 บทนำ ในสมัยอยุธยา วัดมิได้เป็นเพียงศูนย์รวมทางด้านจิตใจของชาวเมืองเท่านั้น แต่วัดยังเป็นสถานที่ในการศึกษา เป็นสถานที่ประกอบพิธีและราชพิธีต่าง ๆ และในบางครั้งยังใช้เป็นสถานที่หลบภัยทางการเมืองอีกด้วย เนื่องจากในมัยอยุธยานั้น มีปัญหาการแย่งชิงราชสมบัติกันอยู่ตลอดเวลา ทั้งในระหว่างญาติพี่น้องในราชวงศ์เดียวกัน หรือราชวงศ์เก่าที่สูญเสียอำนาจ และราชวงศ์ใหม่ที่อาจมีอำนาจมากขึ้น การที่พระบรมวงศานุวงศ์หลบหนีออกไปทรงผนวช จึงเป็นวิธีหลบภัยทางการเมืองวิธีหนึ่งที่ทำให้สามารถรักษาชีวิตของตนไว้ได้ วัดที่ปรากฏหลักฐานว่าเป้นสถานที่หลบภัยทางการเมืองที่สำคัญวัดหนึ่ง คือ วัดโคกแสง ซึ่งเจ้าฟ้าธรรมธิเบศร์ หรือเจ้าฟ้ากุ้ง ( พ.ศ. 2256 – 2298 … Continue reading →

Share on Facebook

วัดชัยวัฒนาราม : ยุคสมัยที่เปลี่ยนไป รศ.วิสุทธิ์  ภิญโญวาณิชกะ สยามอารยะ ปีที่ 2 ฉบับที่ 20 สิงหาคม 2537 : 75 – 79 บทนำ ในสมัยที่กรุงศรีอยุธยาเป็นราชธานีนั้น พระมหากษัตริย์ไทยทุกพระองค์ มีความเลื่อมใสศรัทธาในพระพุทธศาสนา มีพระราชนิยมในการสร้างศาสนสถาน ซึงได้แก่วัดวาอารามต่าง ๆ โดยสร้างขึ้นเพื่อเป็นพุทธบูชาหรือสร้างขึ้นเพื่อเป็นอนุสาวรีย์สำหรับบรรจุอัฐิของวงศ์สกุล และบางครั้งเป็นการสร้างเนื่องในเหตุการณ์สำคัญต่าง ๆ จนถือเป็นพระราชประเพณีที่ทำสืบต่อกันมา พระราชนิยมดังกล่าวได้แพร่หลายไปสู่ข้าราชบริพารและพสกนิกรทั่วไป ซึ่งสมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอกรมพระยาดำรงราชานุภาพ (2516 : 15) ได้ทรงนิพนธ์ถึงเรื่องนี้ว่า “ในกรุงศรีอยุธยานั้นมีการสร้างวัดเป็นจำนวนมากทั้งวัดหลวงและวัดราษฎร์ จนเป็นคำกล่าวกันในสมัยรัตนโกสินทร์ว่า เมื่อครั้งบ้านเมืองดีเขาสร้างวัดเป็นลูกเล่น ที่จริงนั้น คือใครตั้งวงศ์สกุลได้เป็นหลักฐาน ก็สร้างวัดเป็นอนุสาวรีย์สำหรับบรรจุอัฐิธาตุของวงศ์สกุล มักสร้างเจดีย์ขนาดเขื่อง … Continue reading →

Share on Facebook

วัดไชยชุมพล เหยื่อรายต่อไปของกรมการศาสนา และความล่าช้าของกรมศิลปากร รศ.วิสุทธิ์ ภิญโญวาณิชกะ เผยแพร่ใน สยามรัฐรายวัน ปีที่ 43 ฉบับที่ 14361 วันอาทิตย์ที่ 9 สิงหาคาม 2534 เมื่อปลายปีที่แล้ว หนังสือพิมพ์สยามรัฐรายวัน ฉบับวันเสาร์ที่ 28 ธันวาคม 2534 ได้ตีพิมพ์บทความในคอลัมน์ข้างวัด ซึ่งเขียนโดยประสก เรื่อง “กรมศิลปากรกับคณะสงฆ์จะร่วมมือกันจริงแค่ไหน” โดยในบทความกล่าวถึงอธิบดีกรมการศาสนาออกมาให้ข่าวว่า จะมีการปรับปรุงพระราชบัญญัติคณะสงฆ์บางมาตราเพื่อให้เหมาะสมกับยุคสมัย โดยจะมีการให้ความสำคัญแก่งานอนุรักษ์ในการพิจารณายกย่องพระสงฆ์ ซึ่งได้แก่การตั้งหรือเลื่อนสมณศักดิ์ แทนที่จะพิจารณาแต่ผลงานก่อสร้างด้านเดียวอย่างที่เป็นมาแต่ก่อน ในบทความดังกล่าวยังชี้ให้เห็นว่า งานอนุรักษ์นั้นมีความละเอียดลึกซึ้ง และเห็นว่าคงจะไม่เป็นการเพียงพอที่จะปลูกฝังงานอนุรักษ์ด้วยการคิดถึงแต่การออกคำสั่ง หรือทำเป็นนโยบายออกมาอย่างที่คณะสงฆ์กำลังกระทำอยู่ แต่งานอนุรักษ์มีความลึกซึ้งเกินกว่าที่จะฝากไว้กับมาตรการในการยกย่องเชิดชูพระสงฆ์ เพราะถ้าคิดกันเพียงแค่นั้น งานอนุรักษ์ของสงฆ์ก็จะฉาบฉวยไร้วิญญาณโดยสิ้นเชิง การเริ่มต้นในเรื่องนี้ กรมการศาสนากับกรมศิลปากรน่าจะนัดพบกันอย่างจริงจัง หรือถ้าจะให้สมบูรณ์ยิ่งขึ้น … Continue reading →

Share on Facebook

วัดพระศรีสรรเพชญ์ : สุสานกษัตริย์อยุธยา รศ.วิสุทธิ์  ภิญโญวาณิชกะ บทนำ พระมหากษัตริย์ในสมัยที่กรุงศรีอยุธยาเป็นราชธานี ทรงมีพระราชนิยมในการสร้าง ศาสนสถาน ซึ่งได้แก่ วัดวาอารามต่าง ๆ เสมอมา วัดที่พระมหากษัตริย์ทรงสร้างนั้น เรียกว่า พระอารามหลวง จึงปรากฏพระอารามหลวงมากมายหลายแห่ง ทั้งในและนอกเกาะเมืองพระนครศรีอยุธยา อาทิเช่น วัดพุทไธสวรรย์ วัดมหาธาตุ วัดราชบูรณะ วัดพระศรีสรรเพชญ์ วัดพระราม เป็นต้น พระอารามหลวงเหล่านี้มีความสำคัญทางประวัติศาสตร์ศิลปะและโบราณคดี ซากปรับหักพังที่ปรากฏให้เห็นอยู่ในปัจจุบันเป็นประจักษ์พยาน แสดงให้เห็นถึงความเจริญรุ่งเรืองของชาติบ้านเมืองในอดีตได้เป็นอย่างดี พระอารามหลวงที่มีความสำคัญอย่างยิ่ง ตลอดสมัยที่กรุงศรีอยุธยาเป็นราชธานี ได้แก่ “ วัดพระศรีสรรเพชญ์ ” วัดพระศรีสรรเพชญ์ ตั้องอยู่ที่ ต. ประตูชัย อ. พระนครศรีอยุธยา … Continue reading →

Share on Facebook

การขุดแต่งแหล่งโบราณคดีวัดสังขแท้อยุธยา : บันทึกไว้เพื่อความทรงจำ รศ.วิสุทธิ์  ภิญโญวาณิชกะ เผยแพร่ใน วารสารทางวิชาการ ราชภัฏกรุงเก่า ปีที่ 1 ฉบับที่ 2 ปีการศึกษา 2537 จากรายงานการขุดแต่งแหล่งโบราณคดีสังขแท้ จังหวัดพระนครศรีอยุธยา โดยรัศมี ชูทรงเดช แห่งภาควิชาโบราณคดี คณะโบราณคดี มหาวิทยาลัยศิลปากร ซึ่งเผยแพร่ในวารสารเมืองโบราณ ฉบับที่ 1 ปีที่ 17 ประจำเดือนมกราคม – มีนาคม 2534 มีความตอนหนึ่งว่า “ระหว่างวันที่ 11 – 19 มีนาคมที่ผ่านมา ภาควิชาโบราณคดี คณะโบราณคดี มหาวิทยาลัยศิลปากร ร่วมกับโครงการอุทยานประวัติศาสตร์พระนครศรีอยุธยา … Continue reading →

Share on Facebook

วัดสิงหาราม อารามร้าง บทนำ วัดสิงหารามเป็นวัดโบราณเก่าแก่วัดหนึ่งในเกาะเมืองพระนครศรีอยุธยา ตั้งอยู่ภายในบริเวณสถาบันราชภัฏพระนครศรีอยุธยา ตำบลประตูชัย อำเภอพระนครศรีอยุธยา จังหวัดพระนครศรีอยุธยา โดยตั้งอยู่ด้านทิศตะวันตกของสถาบันฯ ติดกับคลองฉะไกรน้อย ใกล้กับ วัดบรมพุทธาราม ซึ่งอยู่ภายในสถาบัน เช่นกัน บริเวณที่ตั้งวัดนี้แต่เดิมเรียกว่า ตำบลป่าตอง เป็นนิวาสสถานเดิมของพระเพทราชา (พ.ศ. 2231 – 2246) พระมหากษัตริย์ลำดับที่ 28 แห่งกรุงศรีอยุธยา ปฐมกษัตริย์ราชวงศ์บ้านพลูหลวง วัดนี้ได้รับการขึ้นทะเบียนเป็นโบราณสถานของชาติ โดยประกาศในราชกิจจานุเบกษา เล่มที่ 58 ตอนที่ 16 วันที่ 18 มีนาคม พ.ศ. 2484 ประวัติความเป็นมา วัดสิงหารามนี้ไม่มีหลักฐานว่าสร้างขึ้นตั้งแต่เมื่อใด และมีการปฏิสังขรณ์หรือไม่ แต่ชื่อและตำแหน่งของวัดปรากฏอยู่ในแผนที่ของพระยาโบราณราชธานินทร์ … Continue reading →

Share on Facebook