Posted by admin | Posted in บุรีรัมย์ (บทความ) | Posted on 20-07-2008
ทับหลังนารายณ์บรรทมสินธุ์ : ของจริงหรือของปลอม
บันทึกไว้เพื่อความทรงจำ
รศ. วิสุทธิ์ ภิญโญวาณิชกะ
เมื่อพูดถึงจังหวัดบุรีรัมย์ หลายคนจะนึกถึงปราสาทหินพนมรุ้ง และก็จะนึกเลยไปถึงทับหลังนารายณ์บรรทมสินธุ์ด้วย ทั้งนี้เพราะปราสาทหินพนมรุ้ง นอกจากจะมีความสง่างาม เป็นที่น่าตื่นตาตื่นใจของคนที่ได้ไปชมมาแล้ว ยังมีทับหลังนารายณ์บรรทมสินธุ์ ที่มีชื่อเสียงโด่งดังไปทั่วโลก เพราะทับหลังดังกล่าว ได้ไปปรากฏโฉมถึงเมืองชิคาโก รัฐอิลลินอยส์ ประเทศสหรัฐอเมริกา ซึ่งไม่มีใครทราบว่า ข้ามน้ำข้ามทะเลไปได้อย่างไร และที่สำคัญก็คือ ได้มีประชาชนทั้งชาวไทยและชาวต่างประเทศ แม้กระทั่งนักเรียนโรงเรียนบ้านสวายจีก โรงเรียนบ้านบัว และอีกหลายโรงเรียน ในจังหวัดบุรีรัมย์ ได้มีส่วนร่วมในการเรียกร้องขอทับหลังดังกล่าวคืน เพื่อนำมาติดตั้งไว้ยังที่เดิม การเรียกร้องทับหลังชิ้นนี้ประสบผลสำเร็จ ดังนั้นเมื่อใครไปเที่ยวชมปราสาทหินพนมรุ้ง จึงต้องพากันไปดูทับหลังนารายณ์บรรทมสินธุ์ให้ได้
ทับหลัง คือแผ่นหินสี่เหลี่ยมผืนผ้า วางทับอยู่บนกรอบประตูทางเข้าปราสาท ในศาสนสถานแบบขอมที่สร้างด้วยหิน ทับหลังนอกจากจะเป็นส่วนช่วยเสาประตูรับน้ำหนักโครงสร้างส่วนบนแล้ว ยังช่วยลดขนาดความสูง ความกว้างของประตูทางเข้า ซึ่งมีผลต่อการรับน้ำหนัก และยังเป็นส่วนประดับตกแต่งที่สำคัญของประตูทางเข้าอีกด้วย ดังนั้น ทับหลังจึงได้รับการแกะสลักเป็นลวดลายและเรื่องราวต่างๆเพื่อสื่อความหมายตามที่ต้องการอย่างงดงาม และจากลวดลายและเรื่องราวที่แกะสลักบนทับหลังนี้เอง ได้เป็นเครื่องมือสำคัญในการศึกษาค้นคว้าหาวิวัฒนาการของลวดลายเหล่านั้น จนสามารถนำมาใช้กำหนดอายุโบราณสถานขอมได้อย่างถูกต้องแม่นยำ
Read the rest of this entry »
Share on Facebook
Posted by admin | Posted in บุรีรัมย์ (บทความ) | Posted on 06-07-2008
มารู้จักกู่สวนแตงกันเถอะ
รศ.วิสุทธิ์ ภิญโญวาณิชกะ
เผยแพร่ใน สารประชาสัมพันธ์ สถาบันราชภัฏบุรีรัมย์ ปีที่ 23 ฉบับที่ 29 วันที่ 20-26 ตุลาคม 2541
บทนำ
เมื่อพูดถึงโบราณวัตถุสถานของจังหวัดบุรีรัมย์ ใครๆก็จะต้องนึกถึงปราสาทหินพนมรุ้ง ทับหลังนารายณ์บรรทมสินธุ์ หรือปราสาทเมืองต่ำ เพราะโบราณวัตถุสถานที่กล่าวมานั้น มีความสำคัญและมีชื่อเสียงเป็นที่รู้จักกันดีทั่วไป แต่ถ้าพูดถึงกู่สวนแตง ก็อาจจะมีคนงงกันบ้าง เพราะไม่ทราบว่า กู่สวนแตง คืออะไร อยู่ที่ไหน ทั้งนี้เพราะ กู่สวนแตง ไม่ค่อยมีชื่อเสียง ไม่มีความสำคัญ จึงไม่มีคนรู้จัก แต่ในความเป็นจริงแล้ว ไม่ว่าปราสาทหินพนมรุ้ง ปราสาทเมืองต่ำ หรือกู่สวนแตง ก็มีความสำคัญ ไม่ยิ่งหย่อนไปกว่ากัน เพราะสิ่งเหล่านี้คือสมบัติทางวัฒนธรรมของชาติ ของจังหวัดบุรีรัมย์ เพียงแต่ว่ากู่สวนแตง ไม่ค่อยมีชื่อเสียงเท่านั้น
คำว่ากู่ เป็นภาษาอีสาน แปลว่าปรางค์ หรือปราสาท กู่สวนแตง ก็คือปราสาทซึ่งมีลักษณะเช่นเดียวกับปราสาทหินพนมรุ้ง และปราสาทเมืองต่ำ แต่กู่สวนแตง เป็นปราสาทขนาดเล็ก ไม่มีโคปุระหรือประตูทางเข้า ไม่มีกำแพงแก้ว และระเบียงคตเหมือนกับปราสาทเมืองต่ำ มีแต่่ปราสาทก่อด้วยอิฐ จำนวน 3 องค์ ตั้งเรียงกันเป็นแถว บนฐานศิลาแลงเดียวกัน โดยหันหน้าไปทางทิศตะวันออก บริเวณด้านหน้ามีบรรณาลัยก่อด้วยศิลาแลง 2 หลัง และสระน้ำโบราณ 1 สระ ซึ่งกรมศิลปากร ได้ขึ้นทะเบียนเป็นโบราณสถานและกำหนดเขต โดยประกาศในราชกิจจานุเบกษา เล่มที่ 52 ตอนที่ 75 วันที่ 8 มีนาคม 2478 และเล่มที่ 98 ตอนที่ 104 วันที่ 30 มิถุนายน 2524 ครอบคลุมเนื้อที่ 5 ไร่ 2 งาน 42 ตารางวา และขณะนี้ กรมศิลปากรกำลังดำเนินการบูรณะปฏิสังขรณ์ โดยจ้างบริษัทไพรลดาดำเนินการ ในวงเงินงบประมาณ 200,000 บาท ซึ่งจะแล้วเสร็จในปีงบประมาณ 2541 นี้
Read the rest of this entry »
Share on Facebook
Posted by admin | Posted in บุรีรัมย์ (บทความ) | Posted on 03-07-2008
“ควรจะนำทับหลัง 2 ชิ้น ที่เก็บรักษาไว้ที่พิพิธภัณฑสถานแห่งชาติพิมาย กลับคืนไปยังสถานที่เดิม เพื่อสร้างความสมบูรณ์ให้กับปราสาท และสร้างความภาคภูมิใจ ให้แก่ชาวจังหวัดสุรินทร์ เช่น เดียวกับที่ได้นำทับหลังนารายณ์บรรทมสินธุ์กลับไปติดตั้งไว้ที่ปราสาทหินพนมรุ้ง ที่สร้างความภาคภูมิใจให้แก่ชาวจังหวัดบุรีรัมย์มาแล้ว”
ปราสาทศีขรภูมิ คืนความภาคภูมิใจสู่ท้องถิ่น
รศ.วิสุทธิ์ ภิญโญวาณิชกะ
เผยแพร่ใน สยามรัฐรายวัน วันที่ 13 มกราคม 2541
ปราสาทศีขรภูมิ อ.ศีขรภูมิ จ.สุรินทร์
จากรายงานเรื่อง ตามรอยอารยธรรมขอมที่”ปราสาทเมืองต่ำ”ในหนังสือพิมพ์สยามรัฐรายวัน ฉบับวันอังคารที่ 11 พฤศจิกายน 2540 ซึ่งรายงานโดย ศตวรรษสมัย ปรากฏว่ามีข้อมูลคลาดเคลื่อนเล็กน้อยเกี่ยวกับภาพประกอบเปรียบเทียบก่อนและ หลังการบูรณะปราสาท กล่าวคือ ภาพก่อนการบูรณะเป็นภาพถ่ายเก่าปราสาทเมืองต่ำ ซึ่งตั้งอยู่ที่บ้านโคกเมือง ตำบลจระเข้มาก อำเภอประโคนชัยจังหวัดบุรีรัมย์ สังเกตได้จากรูปทรงของปราสาทองค์ด้านทิศเหนือและประตูทางเข้าของปราสาทองค์ ด้านทิศใต้ เมื่อเปรียบเทียบในบทรายงานนั้น ไม่ใช่ ภาพถ่ายปราสามเมืองต่ำแต่เป็นภาพถ่ายปราสาทศีขรภูมิ อ. ศีขรภูมิ จังหวัดสุรินทร์ ก็แจ้งมาเพื่อเป็นข้อมูลที่ถูกต้อง และขอสังเขปเรื่องของปราสาทศีขรภูมิมาพร้อมนี้
ปราสาทศีขรภูมิหรือปราสาทบ้านระแงง ตั้งอยู่ที่บ้านปราสาท ตำบลระแงง อำเภอศีขรภูมิ จังหวัดสุรินทร์ องค์ปราสาทตั้งอยู่ห่างจากสถานีรถไฟศีขรภูมิไปทางทิศเหนือประมาณ 1 กิโลเมตร การเดินทางไปชมปราสาทสะดวกทั้งทางรถไฟและรถยนต์ ทางรถไฟนั้นมีรถไฟสายกรุงเทพ – อุบลราชธานี ผ่านและจอดรับส่งแทบทุกขบวนทั้งรถเร็ว รถธรรมดา รถดีเซลราง และรถชานเมือง ยกเว้นรถด่วนและรถด่วนพิเศษ ส่วนทางรถยนต์นั้นจากจังหวัดสุรินทร์ ใช้ทางหลวงหมายเลข 226 สุรินทร์ – ศรีสะเกษ ระยะทางจากจังหวัด สุรินทร์ประมาณ 35 กิโลเมตรเท่านั้น
Read the rest of this entry »
Share on Facebook
